ژورنالیسم حرفه ای!
مجید عزیزی
سلام!
بهتر است قبل از هر چيز، علت تاخير در انتشار نشريه را همراه با پوزش خدمتتان عرض کنم. دوستاني که دوشنبه دو هفته پيش، يعني روزي که طبق روال بايد نشريه منتشر مي شد، به سايت سر زده بودند، مشاهده کردند که به جاي قالب و محتويات طبيعي صفحه اول اين عبارت نوشته شده بود:
Bandwidth Limit Exceeded
The server is temporarily unable to service your request due to the site owner reaching his/her bandwidth limit. Please try again later.
بله! متاسفانه از يکشنبه شب سايت موازی به علت تعداد بينندگان زياد و اتمام پهناي باند ماهيانه مسدود شده بود. البته ما با ديدن روند صعودي بازديد کنندگان، براي خريد فضا و پهناي باند بيشتر اقدام کرده بوديم، اما اين امر 48 ساعت طول کشيد و علاوه بر يکشنبه شب، در روزهاي دوشنبه و سه شنبه نيز سايت بروي بازديکنندگان مسدود بود و ما نيز از نظر فني امکان بروز رساني را نداشتيم. هم خوشحال بوديم و هم ناراحت! خوشحال از اينکه استقبال شما خيلي بيش از آن چيزي بود که ما پيش بيني کرده بوديم و براي آن امکانات فني تهيه کرده بوديم و ناراحت از اين که نتوانستيم به موقع به روز شويم. پس از بحث و بررسي و شنيدن نظرات مخالف و موافق (همان مردم سالاري!) به اين نتيجه رسيديم که: با توجه به اينکه دو روز پس از موعد مقرر اشکالات فني سايت برطرف شده است و طبق قانون مطبوعات، (که البته ما آن را امضا نکرده ايم اما مثل تعهد ايران به آژانس انرژي اتمي، فعلا آنرا داوطلبانه اجرا مي کنيم!): اگر نشريه ای در بازه زماني تعيين شده منتشر نشود، يک شماره نبايد منتشر شود و با توجه به اينکه در شماره قبلي کمي افت کيفيت در محتوي سايت مشهود بود (و ما از آنجا که قرار گذاشته ايم با شما صادق باشيم، به آن معترفيم!) وباز هم با توجه به اينکه مي خواستيم تنوع و تغييرات مشهودي در شماره 7 داشته باشيم و با توجه به فرارسیدن روز دانشجو، مطالبی را ویژه این روز تهیه کنیم و خيلي چيزهاي ديگر که به آنها توجه کرديم، پس يک شماره منتشر نشديم. باز هم معذرت!
اما مسئله اي که در تحريريه قبلي مطرح کردم و آن سرقت ادبي از نشريه موازي و مافياي جذب مخاطب در بين سايتهاي فارسي زبان بود. متاسفم که برخلاف ميل باطني براي روشن شدن موضوع، بايد بعضي از سايتهاي پر بيننده اي که علي رغم تذکر ما بر کار ناشايست خود اصرار ورزيدند و در سايت خود مبادرت به درج مطالب نشريه الکترونيکي موازي به نام خود و بدون ذکر منبع نمودند را معرفي کنم. قبل از آن لازم می دانم از روزنامه وزين جام جم (پر تيراژترين روزنامه در ايران) که با هماهنگي قبلي اقدام به انتشار يکي از کميک استريپهاي ما با ذکر ماخذ و اسم سايت در مورخ پنجشنبه 10 آذر کرد، تشکر کنم. اولين مطلب ما که همراه با قالب! سرقت شد و در سايت پربيينده انشتين قرار گرفت و با توجه به ايميل ما مبني بر ذکر منبع، هيچ جوابي دريافت نشد، مطلب بررسي روابط دختر و پسر در فرانسه بود، که در شماره اول نشريه موازي منتشر شده بود. سايت ايران سهراب نيز تنها مطلب بخش مقالات خود را از بخش دیدگاه نشريه موازي کپي کرد و سايت ستاره سرخ که بارها اقدام به سرقت آثار عکس و کميک استريپ ما در سايت خود کرد. براي مثال اين کميک استريپ ما که آرم سايت ايشان سرتاسر آن را فرا گرفته است! (به تعداد کامنتها توجه کنید!) و تنها ستون عکسي که منتشر کرديم! را با قالب سايت کپي کرده اما اسم عکاس را فرد ديگري معرفي کرده است! سايت گل پسر دات کام هم زحمت کشيده و آدرس سايت خودشان را با پاک کردن آدرس موازي دقيقا روي همون قسمت نوشتند! و مواردي از اين دست بسيار است، ولی برای اثبات قضیه همین قدر کافی است. حتي برخي وبلاگها هم مبادرت به انجام اين کار کردند، با اين حال فقط چند نمونه را شاهد بر مدعا آورديم و مطمئنا اين اولين و آخرين باري است که لينک سارقين ادبي را در موازي خواهيد ديد. اينها از وبهاي پربيينده بودند که با نگاهي گذرا به ده سايت برتر ايراني در مي يابيد که در این سایتها، همه مطالب از سايتهاي ديگر برداشت! شده است. در این میان امثال آقای رضا منوری کم پیدا می شوند که با اینکه مخاطب بسیار دارند اما تعهد و وجدان بسیاری نیز دارند! اما چرا اين کار بد است. بعضي دوستان در نظرات تحريريه قبلي پرسيده بودند که مگر هدف شما کار فرهنگي نيست؟ پس چه فرق مي کند که کجا! و دوست ديگري گفته بود پس معلوم شد شما هم دنبال پول هستيد. و يکي از خوانندگان اينطور برداشت کرده بود که هرکس مطلب شما را در سايتش منتشر کرده است، حتما با شماست و هم عقيده با شما! بعضي هم تحريريه قبلي را شانتاژ تبليغاتي ما و غير واقع دانسته بودند! دوستاني هم براي جلوگيري از سرقت، پيشنهاداتي از قبيل غير فعال کردن راست کليک در سايت و يا هک کردن و فحش دادن به سايتهاي مربوطه! را مطرح کرده بودند.
معلوم مي شود که من نتوانسته ام در مطلب قبلي منظور خود را به درستي بيان کنم! اميدوارم با اين توضيح کوتاه، هم دليل طرح اين مسئله مشخص شود و هم اهميتش! اگر نشريه را به عنوان رسانه اي در نظر بگيريم که در بازه هاي زماني مختلف منتشر مي شود و شخص يا اشخاصي محتوي آن را تهيه مي کنند، بيراه نرفته ايم اگر بعضي سايتهاي موجود در شبکه جهاني و حتي وبلاگها را جزو نشريات به حساب بياوريم البته از نوع الکترونيکي آن. خواندن اين قسمت از مقاله ژورناليسم حرفه اي به فهم بیشتر مطلب کمک مي کند:
(نشريات جديدي که اين روزها از هرگوشه و کنار مي رويند ريشه در خاک واحدي دارند و آن «ژورناليسم حرفه اي» است. مشخصه اصلي ژورناليسم حرفه اي آن است که خود را به سخيف ترين گرايش ها و سليقه هاي روز فروخته است و روي به ابتذال آورده و براي جلب مشتري دست به همان کارهايي مي زند که پاتوق هاي کنار خياباني مي زنند: «گزارشهاي داغ، مصاحبه هاي تنوري، دانستني هاي سرپايي، اطلاعات ساندويچي، تيترهاي بودار، جدول هاي خوشمزه، مسابقات هوس انگيز... و خلاصه انواع مطالب براي انواع سليقه ها!» ژورناليسم حرفه اي ناگزير است که بنيان کار خويش را بر ضعف هاي بشر امروز بگذارد و از ترشح بزاق خوانندگان ارتزاق کند! و حتي اگر اجازه دهند هيچ ممانعتي براي سوء استفاده ازغرايز جنسي مردان و هوس جلوه فروشي در زنان، در سر راه خويش نمي بيند و خود را به آب و آتش مي زند تا راهي به قلب هاي مريض پيدا کند و نقبي به جيب ها بزند. هرچه بتواند فروش داشته باشد و جنجال بر پا کند مغتنم است.سيد مرتضي آويني)
نشريه الکترونيک موازي فعاليت تجاري ندارد و شما خوانندگان خوب اين دو هفته نامه براي خواندن مطالب پولي به ما نمي پردازيد تا انتشار مطالبمان در سايتهاي ديگر باعث ضرر مالي و يا سود دهي کمتر ما شود! اما سايتهاي فوق الذکر با جمع آوري مطالب از سايتهاي ديگر، از هر نوع و مطابق با هر سليقه اي و چيدن! آنها در سايت خود، به دنبال بازديد کننده بيشتر و به پشتوانه آن، به دست آوردن سود مالي بيشتر از طريق جذب آگهي هستند و در کنار مطالب، آگهي هاي تبليغاتي را باز هم از هر نوع و مطابق با هر سليقه اي را بالاجبار به خورد بازديدکنندگان مي دهند! و اين نه تنها مختص سايتهاي ايراني بلکه بالعکس الگوبرداري کامل از روش سايتهاي عموما غیر اخلاقی خارجي است. اما اين چه زیاني به ما و بلکه بيشتر به شما! مي رساند؟! مقالات و عکسهاي نويسندگان ما، بعضا با تغييرات دلخواه شبکه هاي فوق الذکر منتشر مي شود. در صورتی که نويسنده حق دارد مطلبش را آنطور که نوشته است با نام خودش منتشر کند، نه آنطور که ديگران با اهداف خود کم و زياد کرده اند. و چه بدتر اگر به نام همان نويسنده منتشر شود چرا که مسئوليت نوشته دستکاري شده، اعم از قانونی، وجدانی، اخلاقی، شرعی و غیره را به گردن او مي اندازد. و همين موضوع در مورد عکسها، کميک ها، شعر ها و... صدق مي کند. ضمن اينکه گاهي اوقات يک عکس، شعر و يا نوشته در کنار بقيه مطلب معنا و مفهوم مورد نظر نويسنده را مي رساند و ممکن است آن قسمت به تنهايي معناي عکس دهد. و طبعا ممکن است يک نويسنده با توجه به عقايد شخصي اش مايل به انتشار مطلبش به ويژه با اسم خودش در برخي از سايت ها نباشد و نخواهد نويسنده فلان سايت و یا نشریه لقب بگيرد! ضمن اينکه اگر در بخش نظرات سايتي که با اجازه اقدام به انتشار مطب وي کرده است توهين، تهمت و يا فحاشي صورت بگيرد، وي مي تواند آنها را حذف و يا پاسخگو باشد، اما در اينجور موارد چنين امکاني براي وي فراهم نيست! مهمتر از همه تصور کنيد فردي را، که با زحمت فراوان اقدام به خلق اثري مي کند و در بعضي موارد متحمل رنج و هزينه مي گردد (که برخي آنرا مشابه درد زايمان دانسته اند!) و سپس شيريني تولد اثر را نچشيده، ديگري را مدعي بر آن ببيند! در صحبتي که با سردبير نشريه 7سنگ داشتيم نيز، ايشان نمونه هايي براي ما مثال زدند که اين سايتها پس از انتشار بدون اجازه مطلب، در کمال بي انصافي، مدعي شده بودند که 7سنگ مطلب را از آنها سرقت کرده است! بگذريم از اين که اين امر مشکلات فني فراواني هم ايجاد مي کند که از آن جمله مي توان به اتفاقي که براي ما رخ داد، يعني تمام شدن يکباره پهناي باند سايت ماخذ اشاره کرد:
هر سايت اينترنتي غير از خريد فضا براي قراردادن عکس و متن و... بايد مبلغي را براي پهناي باند بپردازد. به اين معني که مثلا در يک ماه بازديدکنندگان بتوانند 10 گيگابايت از این سایت دريافت کنند. و هرچه تعداد بازديدکننده بيشتر باشد اين مقدار زودتر تمام مي شود و سايت به اصطلاح down مي شود. و وقتي يکي از سايتها اقدام به گذاشتن صفحه عکسهاي ما در سايت خود کرد، چون تعداد بازديدکننده آن سايت بسيار زياد بود در طي چند روز پهناي باند ما به شدت رو به کاهش رفت و آن شد که ديديد!
شما خوانندگان هم وقتي يک مطلب، عکس و يا کاريکاتور را در دو يا چند سايت مختلف و منابع گوناگون با اسامي نويسندگان متفاوت! مي بينيد، سردرگم مي شويد که بالاخره چه کسي اين مطلب را نوشته است و یا این شعر، عکس و ... اثر چه کسی است؟ اگر خودتان هم بخواهيد با ذکر منبع مطلب را استفاده کنيد، احيانا فکر مي کنيد ديگران از آن سايت پر بيينده تر! کپي برداري کرده اند! و ناخواسته دچار همان اشتباه می شوید. پس به ما حق مي دهيد که از اين بابت ناراحت و نگران باشيم و اقدام به آگاه سازي افکار عمومي کنيم!
فکر مي کنم، حالا ديگر معلوم شده باشد که آنچه از مافياي شبکه هاي وب ايراني در اينترنت گفتيم براي تبليغ خودمان نبوده و هدف ما همان هدف فرهنگي است و دنبال پول نيستيم، که اگر بوديم مي توانستيم خيلي از شگردهاي اين سايتها را به کار بريم، حتي خيلي بهتر از خودشان! و ديگر اينکه هرکس مطلب ما را منتشر مي کند لزوما هم عقيده ما نيست و از مطلب ما خوشش نيامده! و چه بسا اصلا آن را کامل نخوانده باشد! از دوستاني که براي کمک به ما پيشنهاداتي از قبيل هک و فحش و غير فعال کردن راست کليک و غيره داده بودند، تشکر مي کنيم! اما سعيمان اين است که با توجه به مشکلات موجود، با توليد محتوي ارزشمند و ابتکار و نوآوري در نشريه امکان بهره مندي هر چه بيشتر مخاطبين خوبمان را از دنياي مجازي فراهم آوريم. و در اين راه دست هر شخص علاقمند به همکاري را به گرمي مي فشاريم. در پايان بخشهاي جديدي که در يک ماه اخير به نشريه اضافه شده اند را خدمت دوستان معرفي مي کنم:
داستانک: در اين بخش، هر شماره در صفحه اول سايت، يک داستان کوتاه (ميني مال) منتشر مي شود.
لينکهاي روزانه: در اين قسمت لينکهاي مرتبط با موضوع نشريه (روابط دختر و پسر) تقريبا هر روز اضافه مي شود. شما هم مي توانيد اگر لينک مناسبي براي اين قسمت ديديد، برايمان ارسال کنيد.
کاغذ ديواري:اين ستون جديد هر شماره تعدادي کاغذ ديواري طراحي شده را به خوانندگان هديه مي دهد.
موازي در ارکات: يک کامينيتي بنا به درخواست خوانندگان مخصوص خوانندگان نشريه موازي.
شما هم مي توانيد پيشنهادات خود را براي هر چه بهتر شدن نشريه خودتان در اين قسمت مطرح کنيد.